KL ziet veel maatschappelijk potentieel in de erfgoedsector. Een sterke kennissamenleving leeft immers bij de gratie van toegang tot informatie: met het op een open en innovatieve manier beschikbaar maken van het erfgoed kan nieuwe kennis worden gegenereerd. Dit gebeurt echter niet vanzelf. In een door Kennisland en Stichting DEN uitgevoerde studie blijkt dat men bij het innoveren van de sector op een aantal knelpunten stuit op, onder andere op het gebied van auteursrecht, business model innovatie, samenwerking en kennisdeling.

Kennisland helpt erfgoedinstellingen deze knelpunten te overbruggen. Deze doorbraken realiseert KL in de vorm van slimme interventies in het handelen en denken van erfgoedinstellingen en de sector als geheel.

Hoe draagt dit project bij aan een slimmer Nederland?
Een van de interessante aspecten aan het project is dat het gesubsidieerd is op een economische grondslag. Uiteraard speelt er een groot cultureel en maatschappelijk belang bij het behoud van erfgoed, maar het project probeert aantoonbaar te maken dat de economische baten de kosten van het digitaliseren (EUR 173 miljoen) ontstijgen. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet in het versterken van de kenniseconomie. Een saillant detail is dat de financiering komt uit de FES-gelden (aardgasbaten), waar voorheen alleen grote infrastructurele projecten als de verguisde Betuwelijn van betaald werden. Onvrede over die gang van zaken was een van de redenen waarom Kennisland is opgericht. Een belangrijke doorbraak dus.

Beelden voor de Toekomst
Een sector innoveren doe je niet alleen. Momenteel is Beelden voor de Toekomst het grootste Europese project op het gebied van digitalisering van audiovisueel erfgoed. In dit project zijn 4 partijen bezig met het redden, restaureren, digitaliseren en beschikbaar maken van een belangrijk deel van onze nationale audiovisuele collecties. Kennisland is als onafhankelijke partner onderdeel van dit consortium.

Uiteraard speelt er een groot cultureel en maatschappelijk belang bij het behoud van erfgoed. Een fascinerend aspect van het project is de subsidiëring: die komt uit het FES-fonds (de 'aardgasbaten'), waar voorheen alleen grote infrastructurele projecten als de verguisde Betuwelijn uit betaald werden. Was onvrede over die gang van zaken niet één van de redenen waarom Kennisland is opgericht? Nu wordt dus een belangrijk kenniseconomisch potentieel met dit geld benut. Een belangrijke doorbraak.

Kennisland is geen erfgoedinstelling en heeft dan ook geen collectie in beheer. Kennisland wil Nederland slimmer maken, en een bijdrage leveren aan het versterken van de kenniseconomie. Wij hebben ruim tien jaar ervaring op dit vlak, en specifieke expertise op het gebied van inzet van sociale media, kennisdeling, innnovatie van auteursrecht en businessmodellen. Hierbij staat de gebruiker centraal en proberen wij door middel van interventies de maatschappelijke en economische impact van het project te maximaliseren.

Een aantal specifieke terreinen waarop KL actief is binnen Beelden voor de Toekomst zijn:

Kennisdeling & communicatie
Om het project voor zoveel mogelijk partijen van blijvende waarde te laten zijn is het belangrijk dat de kennis en ervaring die wordt opgedaan, breed wordt gedeeld. Op deze manier maximaliseren wij de effecten van innovatie. KL coördineert de activiteiten die dat faciliteren, zoals presentaties en workshops.

Daarbij is het belangrijk dat het project goed en bij de juiste groepen zichtbaar is. Dat heeft ook een agenderende functie; voor de sector, maar ook richting belanghebbenden zoals de politiek. Een aantal speerpunten zijn 'open content', 'publieksparticipatie' en 'businessmodelinnovatie'. Om dergelijke zaken op de kaart te zetten, realiseert KL onder meer 'Parels' (kleine, innovatieve projecten waarin mooie collecties centraal staan) maar ook mooie evenementen waar collecties, stakeholders en eindgebruikers bij elkaar worden gebracht.

Auteursrecht
Binnen Beelden voor de Toekomst wordt actief gezocht naar passende licentiemodellen waarmee de maker beloond wordt voor zijn werk maar gebruikers de content optimaal kunnen benutten. KL speelt hierin een sleutelrol. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de mogelijkheid om te werken met gemakkelijk toegankelijke en bruikbare open licentiemodellen, zoals bijvoorbeeld Creative Commons.

Creative Commons biedt de oplossing voor het onder vrije gebruiksvoorwaarden beschikbaar maken van audiovisuele content. De rechten worden ermee gerespecteerd, en voor de gebruiker is duidelijk wat wel en niet met het materiaal is toegestaan. Zo kan de ene foto vrij gebruikt worden en ben je bij een andere verplicht de naam van de maker te vermelden of een vergoeding te betalen. Op deze manier kan de content ook veel eenvoudiger worden verspreid, bijvoorbeeld via sociale netwerken als Facebook.

Businessmodelinnovatie
Om een succesvolle transformatie tekunnen maken naar nieuwe digitale proposities en klantgroepen in het digitale domein is het noodzakelijk het businessmodel (de ‘logica van een organisatie om waarde te creëren’), te vernieuwen. Kennisland heeft hier een aantal modellen voor ontwikkeld, publiceert hierover en ontwikkelt workshops en seminars. Een maatstaf voor succesvolle businessmodelinnovatie in de publieke sector is de mate waarin een balans wordt gevonden tussen het genereren van inkomsten uit de markt en het vervullen van publieke taken. Door het ontwikkelen van modellen helpt KL de ogenschijnlijke kloof tussen geld verdienen en open beschikbaarheid van erfgoed te slechten.

Meer informatie: Paul Keller (pk@kl.nl)