Als we het onderwijs willen verbeteren, liggen er dus kansen op het gebied van de organisatiecultuur in de school 'buiten het klaslokaal' en de invloed die docenten daarop zouden kunnen uitoefenen. Docenten zouden de kans moeten krijgen om, als ze een goed idee hebben, het heft in eigen hand te nemen om de organisatiecultuur op school - of zelfs in het onderwijsveld als geheel - te verbeteren. In de praktijk is het helaas zo dat er tal van bureaucratische en culturele obstakels zijn die individuele actoren binnen de school ervan weerhouden om goede ideeën te realiseren. En dat is zonde. Want op die manier weerhoud je creatieve en innovatieve ontwikkelingen van 'onderaf' ervan om tot bloei te komen.

Onderwijs Pioniers stelt docenten met financiële en intellectuele ondersteuning in staat een creatief en innovatief idee te realiseren dat bij zou kunnen dragen aan de potentie van de school. Op deze manier ontstaat meer binding en gevoel van eigenaarschap en wordt het innovatieve vermogen van scholen zelf versterkt.

Doelstelling

Het stimuleringsprogramma Onderwijs Pioniers moet een vonk zijn die allerlei innovatieve ideeën en creatieve oplossingen binnen onderwijsinstellingen laat ontvlammen. Opdat er ideeën ontstaan die zo goed zijn dat ze vervolgens door heel Nederland of zelfs daarbuiten toegepast kunnen worden.

Onderwijs Pioniers is een initiatief van Kennisland en het sectorbestuur onderwijsarbeidsmarkt (SBO).

Onderwijs Pioniers PO 2009

In de eerste helft van 2009 zijn 15 ideeën van leraren na een korte campagne begeleid bij de realisatie. De 15 ideeen werden geselecteerd uit ruim 40 inzendingen van leraren van vijf verschillende schoolbesturen uit heel Nederland. Op 17 juni 2009 heeft Tweede Kamerlid Tofik Dibi (GL) aan docent Annet van Ederen (Noordwijkse School) de Onderwijs Pioniersprijs 2009 uitgereikt. Volgens de jury, die bestond uit vertegenwoordigers van het SBL, Kennisnet, AOb, de PO-raad en bureau Overleren, slaagt Van Ederen erin om ‘met weinig middelen het spelen op het schoolplein zo in te richten dat kinderen meer bewegen, niet agressief zijn en de docent niet meer hoeft te surveilleren’. Op de Noordwijkse School spelen kinderen in groepen op eigen stukken gekleurd schoolplein en gelden dezelfde regels en verantwoordelijkheden als in de gymles. De jury was ook lovend over het feit dat ‘iedere school morgen al met hetzelfde idee aan de slag kan en het schoolplein ook buiten schooltijd veilig is’.

Onderwijs Pioniers Publicatie: een experiment met sociale innovatie in het Onderwijs

Te midden van het publieke debat waarin de een beweert dat vernieuwing het laatste is wat het onderwijs nodig heeft en het voor de ander niet innovatief genoeg kan, besloten het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO). de Nederlandse Stichting voor Psychotechniek (NSvP) en Stichting Nederland Kennisland de handen ineen te slaan en te onderzoeken of een interventie als Onderwijs Pioniers zou kunnen bijdragen aan de arbeidstevredenheid van leraren, een betere schoolorganisatie en een uiteindelijk een beter onderwijsveld.

Wat we met name wilden onderzoeken is hoe je vernieuwing ‘van onderop’ kunt organiseren. Hoe kun je van scholen zelfoplossende organisaties maken, waar alle werknemers medeeigenaar zijn van de vernieuwing die er plaats vindt? Zou het zo kunnen zijn dat scholen op die manier beter kunnen inspelen op hun huidige en toekomstige uitdagingen en dat dit tegelijkertijd het lerarenvak aantrekkelijker maakt? Bij deze aanpak mag je immers als professional zelf bepalen welke innovaties er binnen de school worden aangepakt en worden jouw ideeën en mogelijke oplossingen serieus genomen. Het is een manier van werken die bij grotere innovatieve organisaties al jaren een plek heeft verworven, en ook het begrip ‘lerende’ organisatie is zeker niet nieuw. Toch is het momenteel nog zo dat scholen organisaties zijn waar volop geleerd wordt, maar of het ook ‘lerende organisaties zijn?’

Met de lessen en observaties uit het programma willen we via deze publicatie graag een constructieve bijdrage leveren aan de kennis over schoolorganisaties en de discussie aanwakkeren wat sociale innovatie kan betekenen voor het onderwijsveld.

Kijk hier voor meer informatie over de publicatie

Onderwijs Pioniers VO 2010
Momenteel staat een Onderwijs Pioniers programma voor het VO in de planning voor 2010.

|