In dit praktische managementboek geeft Peter een overzicht van talloze bestaande broedplaatsen en broedprocessen, aangevuld met een aantal interviews met initiatiefnemers. De meeste van deze voorbeelden zijn afkomstig uit het maatschappelijk leven zoals buurt en kunstenaars initiatieven.

Toch is het boek vooral een pleidooi om in arbeidsorganisaties ook broedplaatsen te creëren. Hiervoor beschrijft Peter negen broedfactoren die nodig zijn om broedprocessen te faciliteren. Ten eerste moet je de verschillende opties onderzoeken waarin je bij elkaar wilt komen (in een denktank, een innovatieplatform, een incubatiecentrum etc.). Ten tweede vraagt het om een andere organisatie dan normaal. Broedplaatsen hebben een hekel aan bureaucratie en hebben een ‘lichte structuur’ nodig. Ten derde moet je mensen de kans geven om te vrijbuiten, om hen die dingen te laten doen die ze willen doen. De vierde factor is de noodzaak om een informele ontmoetingsplek te creëren. Het internet kan daar enorm aan bijdragen. Als vijfde dienen mensen bij elkaar gebracht worden en met elkaar worden verbonden. De zesde factor is dat mensen niet alleen moeten praten, maar ook samen echt aan een klus moeten werken; iets samen creëren. De zevende factor is een aanbeveling dat mensen binnen een broedplaats zich openstellen voor nieuwe onverwachte dingen. Ze dienen als het ware op ontdekkingsreis te gaan. Factor acht is de noodzaak dat mensen kennis en ervaring uitwisselen en tenslotte pleit Peter ervoor dat mensen bemoeizuchtig zijn en verantwoordelijkheid durven te nemen. Bij al deze factoren is een balans tussen de ‘harde’ (regels, structuur, bemensing, etc.) en de ‘zachte’ (cultuur, sfeer, visie, samenwerking, etc.) systemen van belang.

Ondanks dat het creëren en faciliteren van innovatieve bewegingen heel erg aansluit bij de praktijk van Kennisland; meerdere van onze projecten komen in het boek ook aan de orde, schuilt er ook iets paradoxaals in het zo gedetailleerd benoemen van ‘factoren en randvoorwaarden’ van broedplaatsen. Juist het organische, creatieve en van onderop ontstane karakter van broedplaatsen, laat zich heel lastig regisseren door een set van vastomlijnde en strak gedefinieerde principes en begrippen. Het boek gaat namelijk op een nogal schoolse en zeer geordende manier om met het van nature vrij ongrijpbare maar ook nogal modieuze term broedplaatsen.

Je kunt van boven- of buitenaf wel ‘bottum up’ processen stimuleren, maar niet volgens een vaste formule of een vaste set van principes. Wellicht dat zelfs de term broedplaats al te stigmatiserend werkt. Zoiets als dat je je in een workshop ‘creatief denken’ zelden creatief voelt, of innovatie als term op zich niets voorstelt. Wel zijn richtlijnen om innovatie te faciliteren mogelijk en het boek geeft, zoals een heus managementboek betaamt, hiervoor praktische handvaten. Maar daardoor ontstaan er nog geen broeiende broedplaatsen. Misschien dat je ze eerder de kans op broeden ontneemt. Peter waarschuwt in zijn boek zelf ook voor het institutionaliseren van broedplaatsen waardoor ze aan kracht inboeten of zich slaafs gaan gedragen naar de subsidiegever. Maar uit onze ervaring blijkt ook dat door initiatieven te stimuleren die vooral naar buiten gericht zijn, openstaan voor nieuwe mensen en nieuwe inzichten en om de zoveel tijd op hun eigen doen en laten reflecteren, er best kans bestaat dat er zoiets ontstaat als een broedplaats, of hoe het ook wilt noemen.

Binnenkort beginnen we bij Kennisland weer met een Digitale Pioniers Academie: een traject voor sociale internet-startups om te professionaliseren en door te groeien. 10 tot 15 initiatiefnemers komen hiervoor gedurende 6 maanden bij elkaar, meestal in de Hub in Amsterdam, om zich te ontwikkelen tot sociaal ondernemer. Ze werken tijdens dit traject aan een duurzaam plan voor hun project. Voor ons een mooie testcase om te onderzoeken of de 9 factoren ook op dit traject van toepassing zijn en welke dilemma’s aan de orde komen bij het faciliteren van een broedproces. Wellicht een mooie gelegenheid om hier eens samen verder over te denken, want in de praktijk gaat broeden toch een stuk makkelijker dan via een overzichtsboek. Beste Peter, bij deze nodigen we je van harte uit om eens aan te schuiven bij een van de bijeenkomsten van de Digitale Pioniers Academie in de Hub of bij een ander project van Kennisland. Kom je een keer langs? Hartelijke groeten, Chris Sigaloff en Corline van Es.

www.debroedfactor.nl

Zie ook de column van Kimon in Nrc Next getiteld: broedplaats

Leesbaarheid | +++++
Theoretisch belang | +++
Praktische bruikbaarheid | ++++
 

Recensenten: Corline van Es en Chris Sigaloff