Waterwolf is een samenwerkingsverband van de Openbare Bibliotheek Gouda, museumgoudA, het Streekarchief Midden-Holland en De Haagse Hogeschool. Al enige tijd werkten deze instellingen samen op het gebied van digitalisering. Dit resulteerde in 2005 in het ontwikkelen van Goudanet, een digitale catalogus waarin de collecties van de drie instellingen samen doorzoekbaar zijn. Het project Digitale Dossiers werd gestart door het Lectoraat Informatietechnologie en Samenleving van de Haagse Hogeschool en Goudanet waarin burgers zelf websites konden maken over typisch Goudse onderwerpen als 'Gouda Waterstad'. Doel van het project Waterwolf was om de medewerkers te professionaliseren in het vinden van aansluiting bij de passies, ambities en drijfveren van inwoners van Gouda. Met name de in het project de lessen en de gehanteerde werkwijze zijn de moeite waard om te lezen.

De werkwijze binnen het project wordt omschreven als “actieonderzoek”. De onderzoeker, en in dit geval de erfgoedprofessional, participeert actief in een situatie of proces en leert van de reflectie op (het effect van) het eigen handelen. In het project werden twee groepen erfgoedmedewerkers samengesteld. De groep 'Buiten Spelen' werkte als het ware van buiten naar binnen. Ze gingen burgers opzoeken en met hen gesprekken voeren. De groep tweede groep, 'Collectie 2.0' werkte precies andersom: van binnen naar buiten. De groep nodigde mensen uit om mee te denken wat er met de bestaande collectie Gouds Plateel van het museum gedaan kon worden. Studenten van de Patchingzone werden gekoppeld aan de erfgoedmedewerkers om het project van begin tot einde uit te voeren. Zo kwamen de erfgoedprofessionals in aanraking met nieuwe methodes van werken. Door middel van interactieonderzoek werden thema's gesignaleerd, observaties gedaan en concrete inventarisaties bedacht waarin interactie met het publiek aangegaan werd. Zo werd er een experiment gedaan, waarbij het streekarchief Middeleeuwse recepten ging maken op het marktplein in Gouda. In ruil voor het opschrijven van een eigen favoriete recept, kregen de Gouwenaren een kop Middeleeuwse soep. Liefhebbers van boeken werden in de bibliotheek uitgenodigd om op de foto te gaan met hun favoriete boek en hier online discussie over te voeren. Door burgers te betrekken bij de collectie Gouds Plateel werd uiteindelijk bedacht dat er een tool moest komen om het plateel in 3D te kunnen zien.

Belangrijkste les lijkt te zijn dat de veranderende netwerksamenleving vraagt om een “rolomkering” tussen culturele instellingen en de samenleving. De burgers staat centraal en je moet beginnen te denken vanuit de samenleving, de burger. Niet meer alleen zelf reflecteren op de geschiedenis, het heden of de toekomst, maar vooral ook ruimte scheppen, platforms ontwikkelen en nieuwe diensten bieden aan burgers, die dat zelf doen en steeds meer als partners gaan functioneren. De erfgoedmedewerker vertelt niet alleen meer 'verhalen' aan het publiek, maar inspireert en begeleidt het publiek ook in het vertellen van hun eigen verhalen. Zo worstelt de erfgoedprofessional met een nieuwe identiteit. Of zoals hij dat zelf in het boekje omschrijft: “Ik ben ik, erfgoedmedewerker 2.0, en ik vind de komende jaren vooral mezelf opnieuw uit”. Buiten spelen. Woudlopershandboek voor de erfgoedmedewerker 2.0 is een waardevolle publicatie voor iedereen die geïnteresseerd is in innovatie in de erfgoedsector. Het is een open en eerlijke verkenning voor de ingrediënten die nodig zijn om te vernieuwen. Zoals vaak gaat dat niet over de implementatie van ingewikkelde technologie, maar om mensen en processen. Opdat er meer erfgoedprofessionals de wijde wereld in trekken! De publicatie is verkrijgbaar via... en is gelicenseerd onder de Creative Commons Naamsvermelding - NietCommercieel Licentie.

Buiten Spelen is gratis verkrijgbaar via Annemarie Legters (secretariaat Lectoraten) - a.l.legters [at] hhs.nl.

Leesbaarheid | +++++
Theoretisch belang | ++
Praktische bruikbaarheid | +++++